- Літаратура Сярэднявечча. Жанры, героі, сюжэты літаратуры перыяду Полацкага княства (аналіз твораў).
- Літаратура перыяду Рэнесансу. Культуралагічнае значэнне дзейнасці Ф.Скарыны і яго паслядоўнікаў.
- Ідэі Рэнесансу і іх выяўленне ў паэме “Песня пра зубра” М.Гусоўскага.
- Развіццё старажытнай беларускай прозы ад агіяграфіі і летапісання да мемуараў, спроба першага авантурна-прыгодніцкага рамана.
- Старабеларуская паэзія 16-17 стст., яе віды і жанры (на прыкладзе твораў А.Рымшы, Л.Карповіча, Г.Пельгрымоўскага, С.Полацкага, інш.).
- Драматургія эпохі барока і Асветніцтва: батлейка і яе сцэнічны рэпертуар, інтэрмедыі і іх змест, школьная драматургія, прыдворны тэатр.
- Грамадскія погляды і літаратурная дзейнасць філаматаў і філарэтаў (Я.Чачот, Т.Зан, І.Дамейка, інш.). Творчасць А.Міцкевіча. Мастацкі вобраз жыцця шляхты ў паэме “Пан Тадэвуш”.
- Тэатральна-музычнае жыццё Беларусі ў сярэдзіне ХІХ ст. і творчасць В. Дуніна-Марцінкевіча. Фарс-вадэвіль “Пінская шляхта”: змест і праблематыка твора
- Станаўленне рамантызму ў беларускай літаратуры пач. ХІХ ст., яго спецыфіка, асноўныя прадстаўнікі. Мастацкі міфалагізм творчасці Я.Баршчэўскага.
- Ананімная літаратура ХІХ ст. і яе значэнне. Агляд твораў бурлескна-травесційнай плыні ў беларускай літаратуры ХІХ ст. (на прыкладзе паэм “Энеіда навыварат” і “Тарас на Парнасе”)
- Рэалістычныя тэндэнцыі ў літаратуры ХІХ ст. Ф.Багушэвіч як заснавальнік крытычнага рэалізму (паводле зместу паэтычных зборнікаў, прадмоў да іх і паэмы “Кепска будзе”)
- Беларуская літаратура “нашаніўскага” перыяду ў агульнаеўрапейскім культурным кантэксце. Характарыстыка дзейнасці Цёткі, Ядвігіна Ш., В. Ластоўскага і інш
- Праблема красы ў эстэтыцы М. Багдановіча. Беларуская гісторыя і культура, прырода і чалавек ў паэтычных вобразах гэтага аўтара (паводле зб. “Вянок”).
- Творчасць Янкі Купалы. Філасофія чалавечага быцця ў паэмах і п’есах Янкі Купалы. Праблема культуры мыслення ў трагікамедыі “Тутэйшыя”.
- Эпічны талент Якуба Коласа. Паэма “Сымон-музыка” як алегарычнае ўвасабленне гістарычнага лёсу нацыянальнага мастацтва.
- Шматграннасць таленту М.Гарэцкага, погляд пісьменніка на ролю асветы і культуры (паводле твораў “У лазні”, “Роднае карэнне”, “У чым яго крыўда”, “Фантазія”, інш.).
- Псіхалагізм і інтэлектуалізм у беларускай прозе пач. ХХ ст. (паводле твораў М.Гарэцкага, К.Чорнага, М.Зарэцкага).
- Ідэя стварэння новага пралетарскага мастацтва і вобраз новага чалавека ў прозе 20-40-х гг. ХХ ст. (М.Зарэцкі, А.Мрый, К.Чорны, З.Бядуля – творы на выбар).
- Маладая савецкая паэзія: прадстаўнікі, сістэма вобразаў і стыль. Мастацкая практыка сяброў “Узвышша” – паэтаў У.Дубоўкі, Я.Пушчы, інш.
- Маштаб таленту К.Чорнага. Праблема “жывога чалавека” ў яго прозе
- Мастацкае адлюстраване савецкай мадэлі культурна-грамадскага жыцця ў творчасці К.Крапівы.
- Роля і месца мастацкай сатыры ў савецкай літаратуры пач. ХХ ст. (Я.Купала, А.Мрый, З.Бядуля, К.Крапіва, інш.)
- Літаратурна-культурная сітуацыя ў Заходняй Беларусі. Тэмы, матывы, стыль заходнебеларускай літаратуры.
- Беларуская літаратура перыяду Вялікай Айчыннай вайны (на прыкладзе твораў К.Чорнага, ранняга перыяду творчасці А.Куляшова, П.Панчанкі, інш.).
- Роздум А. Куляшова над лёсам чалавека, народа, чалавечай цывілізацыі (“Новая кніга”, “Хамуціус”, “Цунамі”, “Варшаўскі шлях”).
- Мастацкая карціна грамадска-культурнага жыцця ў паэзіі П.Панчанкі 1980-90-х гг. (зб. “Горкі жолуд”, “Высокі бераг”, інш. – вершы на выбар)
- Паэтычная творчасць Максіма Танка. Матывы і тэмы лірыкі 80–90-х гг. (кнігі "Мой каўчэг", "Erratа" – вершы на выбар).
- “Філалагічнае” пакаленне як мастацкая з’ява ў літаратуры. Духоўна-творчае абнаўленне паэзіі Н.Гілевіча, Р.Барадуліна, А.Вярцінскага, Г.Бураўкіна, Я.Сіпакова, В.Зуёнк
- Лірычная беларуская проза і яе прадстаўнікі. Пытанні культуры ўзаемадносінаў чалавека са светам у творчасці Янкі Брыля (паводле лірычных мініяцюр).
- “Ваенна-вясковая” плынь у беларускай літаратуры. Тэма вёскі і праблема захавання традыцыйнай народнай культуры ў творах А. Жука, В.Казько, А.Федарэнкі, інш.
- Беларуская драматургія 70-80-х гг. ХХ ст. у асобах і творах, сістэме жанраў (аналіз твораў на выбар)
- Жыццёвы і творчы лёс Васіля Быкава. “Быкаўская праўда” вайны (творы на выбар студэнта).
- В.Быкаў і экзістэнцыялізм. Аналіз аповесцяў “Ваўчыная яма”, “Труба”, 2-3 апавяданняў са зб. “Пахаджане” ці “Сцяна”).
- Універсалізм таленту У. Караткевіча, узбагачэнне беларускай літаратуры яго творамі. Аўтарскі ідэал культурнага чалавека, асобы (паводле празаічных твораў).
- Эстэтычныя пошукі ў паэзіі пакалення “сямідзесятнікаў” (А.Разанаў, Я.Янішчыц, С.Законнікаў, Р.Баравікова, А.Пісьмянкоў і інш. – аўтары на выбар) і ў сучаснай беларускай літаратуры
- Беларуская літаратура пра сталінскія рэпрэсіі (Ф.Аляхновіч, С.Грахоўскі, Л.Геніюш, інш.)
- Праўда факта ў творах С.Алексіевіч. Чарнобыльская катастрофа і яе наступствы ў кнізе “Чарнобыльская малітва”
- Творчасць А.Адамовіча. Мастацкі роздум над праблемай атамнай вайны ў аповесці “Апошняя пастараль”.
- Мастацка-біяграфічная проза. Вобраз асобы мастака ў эсэ В.Карамазава (зб. “З вясною ў адным вагоне” – твор на выбар)
- Беларуская гістарычная проза др.пал. ХХ ст. (творы У.Арлова, В.Іпатавай, К.Тарасава, Л.Рублеўскай – на выбар.)
- Творчасць І.Шамякіна і сацрэалізм. Праблематыка твораў 80–90-х гг. (на выбар: “Крывінка”, “Палеская мадонна”, “Сатанінскі тур”).
- Творчасць В.Казько. Вобраз творчай інтэлігенцыі і праблема лёсу нацыянальнай культуры ў аповесці “Да сустрэчы…”.
- Агляд сучаснай беларускай паэзіі (Л.Дранько-Майсюк, А.Сыс, Э.Акулін, Л.Рублеўская і інш.). Музычна-песенныя матывы ў іх творчасці
- Мастацкае асэнсаванне жыцця сучаснага грамадства Ю.Станкевічам (раман “Любіць ноч – права пацукоў”).
- Беларуская драматургія: традыцыі і сучаснасць (на матэрыяле твораў М.Матукоўскага, А.Петрашкевіча, С.Кавалёва ці інш.).
- Сучасная “жаночая” літаратура (Р.Баравікова, А.Брава, Л.Рублеўская, Ю.Каляда, інш.).
- Агляд беларускай прозы 80-90-х гг. ХХ ст. (А.Федарэнка, А.Казлоў, А.Брава, Ю.Каляда, інш. – аўтары і творы на выбар)
- Шматграннасць таленту Ніла Гілевіча. Народна-песенныя матывы, грамадзянска-публіцыстычны змест яго паэзіі.
- Хрысціянска-рэлігійныя матывы ў беларускай літаратуры і паэзія Р.Барадуліна (Зб. “Босая зорка”, “Евангелле ад мамы”, “Ксты”). Культура барадулінскага паэтычнага слова
- Прыгодніцка-дэтэктыўная і фантастычная проза (Л.Рублеўская, Р.Баравікова, А.Казлоў, інш.
Празаік Анатоль Казлоў увайшоў у літаратуру ў другой палове 80-х гадоў ХХ стагоддзя і фактычна першай кнігай — “Міражы ценяў” — заявіў пра сябе, як пра неардынарнага пісьменніка з адметнай стылёвай манерай і арыгінальным вобразным мысленнем. А ўжо наступныя кнігі аўтара — “І тады я памёр...” і “Незламаная свечка” — далі падставы сцвярджаць, што пісьменнік абраў дзеля свайго мастацкага асэнсавання абсалютна дакладную праблему і мэтанакіравана вывучае, разглядае яе ў розных ракурсах: небяспечныя, заганныя з’явы сучаснасці.
Так, напрыклад, у містычнай аповесці “Дзеці ночы” аўтар бездакорна сканструяваў адмысловую мадэль сучаснай групоўкі моладзі, прадэманстраваў уласцівую ёй структуру зносінаў і кантактаў. У рамкі гэтай мадэлі — з папраўкамі на кірунак дзейнасці і, адпаведна, рытуальную атрыбутыку — увойдуць амаль усе вядомыя сёння нефармальныя аб’яднанні — “сатаністы”, “скінхэды”, “готы” і інш. Але галоўнае, што ў мастацкім творы дэталёва і, падаецца, вельмі рэалістычна выяўлены ўмовы і абставіны, з якіх пачынаецца найперш дэфармацыя, а далей — духоўная дэградацыя асобы. Пісьменнік аналізуе чыннікі, што разбуральна ўплываюць на свядомасць, выклікаюць у чалавека патрэбу ў супольніцтве з сабе падобнымі, прасочвае шлях, які вядзе да згубы. У аповесці выдатна тыпізаваны дзве асноўныя катэгорыі маладых людзей, якія робяцца лёгкімі ахвярамі рознага кшталту зламыснікаў.
Першы тып персаніфікуецца ў асобе Вілена Падкіднога – беспрытульнага хлопца, які прайшоў дзетдом, не мае ні блізкіх, ні родных. Яго сям’я – “кодлішча” яму падобных, няшчасных і адзінокіх прывакзальных “бамжоў”. Рэплікі, думкі, меркаванні персанажа выяўляюць яго агіду да ўласнага жыцця, невычэрпную крыўду і злосць на тую жанчыну, што гэтае жыццё калісьці падаравала... Вілен апынаецца літаральна на сметніку жыцця. Кожны дзень яго існавання — гэта бруд, прыніжэнне, грэблівае стаўленне навакольных людзей, напаўгалоднае існаванне, пошукі кутка, больш-менш прыдатнага дзеля начлегу. Гэткіх шматлікіх віленаў, што беспрытульна блукаюць па вуліцах, можа даволі лёгка выкарыстаць у сваіх вар’яцкіх мэтах, прымусіць сабе служыць любы злачынца.
Другая катэгорыя прадстаўнікоў “падлеткавых груповак” увасоблена ў вобразе Максіма Гурона. Гэты персанаж — поўная супрацьлегласць Вілену. Максім, прадстаўнік “залатой” моладзі, сын знакамітага і забяспечанага вучонага, які ніколі не ведаў матэрыяльных праблем, усе яго клопаты з
лёгкасцю вырашаліся бацькамі. Менавіта празмерна “сытае” жыццё, адчуванні сваёй “вышэйшасці” ў сацыяльным асяродку, абранасці, прышчэпленыя з малых год у сям’і, паступова атручваюць свядомасць героя. Максім надзелены інтэлектам і амбіцыямі, але жыццё падаецца яму пустым, нецікавым, у ім не адбываецца нічога значнага, а ўнутраная энергія патрабуе неадкладанага выйсця. І ўрэшце, да яго з’яўляецца звышнатуральны, містычны “Гаспадар” — увасабленне зла — які падказвае далейшы шлях... Максім выступае арганізатарам крымінальнай супольнасці, дзе мае магчымасць і задавольваць свае лідэрскія амбіцыі, і беспакарана рэалізоўваць самыя вар’яцкія планы і ідэі.
Безумоўна, містычныя матывы ў аповесці “Дзеці ночы” — не вядучыя, гэта, хутчэй, фонавая афарбоўка дзеі. Магістральная ідэя сюжэта – думка пра небяспеку абыякавасці дарослых да свету сталеючай асобы, напамінак, што ўнутраная пустата заўсёды пагражае адгукнуцца скажоным рэзанансам у свядомасці, голасам пачварнага Гаспадара...
Список использованной литературы:
