ЗМЕСТ
Уводзiны.. 3
1 Шляхі і ўмовы ўзнікнення гарадоў. 4
2 Перанос гарадоў. 8
3 Структура і функцыі гарадоў. 11
Заключэнне. 16
Спіс выкарастаных крыніц. 17
Станаўленне і далейшае развіццё раннесярэдневяковых гарадоў на беларускіх землях характарызавалася ўплывам фактараў горадаўтварэння (сацыяльна-эканамічнага, сацыяльна-палітычнага). Ступень іх уздзеяння на розных этапах гарадской трансфармацыі магла быць рознай. Ва ўтварэнні і развіцці адных беларускіх гарадоў (Полацк, Віцебск, Тураў, Пінск, Гомель) пераважаў сацыяльна-эканамічны фактар, а ў фарміраванні іншых – (Мінск, Орша, Копысь, Браслаў, Дрысвяты, Гродна, Мсціслаў) – сацыяльна-палітычны.
Узнікненне гарадскога жыцця было пераломным момантам у развіцці грамадства. У перыяд ранняга сярэднявечча гарадское жыццё ўзнікала ў найбольш развітых і густанаселеных раёнах, у месцах перасячэння важных шляхоў зносін. Шэраг гарадоў атрымаў назву ад рэк, на якіх яны былі заснаваны: Полацк ад Палаты, Віцебск ад Віцьбы, Пінск ад Піны, Слуцк ад Случы, Друцк ад Друці, Чачэрск ад Чачоры і г.д.
Сярэднявечныя гарады беларускіх зямель маюць шмат агульных рыс з паходжаннем і развіццём гарадоў IX-XIII стст. усяго ўсходняга славянства.
У пасяленчай структуры, якая складалася з дзвюх частак: невялікага княжацка-баярскага дзядзінца і пасада, якія былі месцамі канцэнтравання свабодных рамёстваў і гандлю . Найбольш буйныя гарады мелі вакольны горад.
Старажытны горад паўстае ў якасці дыферэнцыраванага, сацыяльнага арганізма з разнастайнымі функцыямі, які паступова ўскладняецца ў сваім развіцці. Ён меў устойлівыя тэндэнцыі росту памераў тэрыторыі і колькасці жыхароў. У аснове памераў горада і складанасці яго тапаграфічнай структуры ляжыць функцыянальная прызначанасць.
Падсумоўваючы сказанае, неабходна зазначыць, што вывучэнне пытання
узнікнення i далейшага развіцця старажытных гарадоў на беларускіх землях дае ўяўленні аб зараджэнні інстытутаў дзяржаўнай улады i пераходзе да феадальнага грамадскага ладу жыцця..
Список использованной литературы:
Алексеев, Л.В. Полоцкая земля. Очерки истории Северной Белоруссии в IX–XIII. – М., Наука. 1966. – 295 с. Археалогія Беларусі. У 4 т. Т. 3. Сярэдневяковы перыяд (IX–XIII стст.) / Я.Г. Звяруга, Т.М. Каробушкіна, П.Ф. Лысенка, Г.В. Штыхаў ; Навук. рэд. П.Ф. Лысенка. — Мінск : Беларуская навука, 2000. — 554 с. ; іл. Врублеўскі, Ю.В. Узнікненне старажытных гарадоў на беларускіх землях у ix - xiii стагоддзях / Ю.В. Врублеўскі // Гісторыя і грамадазнаўства. - № 12. – 2015. – С. 13-17. Врублеўскі, Ю.У. Агульная канцэпцыя паходжання гарадоў на тэрыторыі Беларусі IX–XIII стст. / Ю.У. Врублеўскі // Актуальные проблемы в изучении и преподавании общественно-гуманитарных наук (дисциплин) : материалы междунар. науч. конф., Витебск, 2–3 дек. 2010 г. / Витебский филиал УО ФПБ «МИТСО» ; редкол.: В.А. Космач (отв. ред.) [и др.]. – Витебск, 2010. – С. 19–20. Даркевич, В.П. Происхождение и развитие городов древней Руси (X-XIII вв.) // Вопросы истории. – 1994. – №10. – С.43-60 Дучыц Л.У. Браслаўскае Паазер'е ў IX-XIV стст. – Мн.: Навука i тэхніка, 1991.— 120 с. Загарульскі, Э.М. Археалагічнае вывучэнне дзядзінца старажытнага Мінска / Э.М. Загарульскі // Весці Акадэміі навук Беларускай ССР. Сер. грам. нав. – 1960. – № 4. – С. 51–61. Заяц, Ю.А. Менская земля / Ю.А. Заяц // Беларускі гістарычны часопіс. – 1993. – № 4. – С. 11-14. Ляўко, В. Гарады Беларусі IX—XIII стст. Ляўко, В.М. Смаленска-Полацкае памежжа ў Верхнім Падняпроўі (па археалагічных і пісьмовых крыніцах) // Гістарычна-археалагічны зборнік. –1997. – № 12. – С. 172-180. Метельский, А.А. Города Белорусского Посожья в X-XIII вв.: Автореф. дис.... канд. ист. наук. – Мн., 1992. – С. 18. Толочко, П.П. Древнерусский феодальный город. – Киев: Наук. думка, 1990. – 254 с. Штыхов, Г.В. Средневековые города Беларуси и их предшественники (к проблеме восточнославянского города) / Г.В. Штыхов // Вестник Полоцкого гос. ун-та. Сер. А. Гуманитарные науки. – 2008. – №1. – С. 2-6.
